Hürmüz Boğazı’nda zaman zaman bekleyiş hakim olsa da bugün gemiler geçiyor, petrol akıyor. Haber kanalları bunu ‘diplomatik bir başarı’ diye sunuyor. Ama biraz yakından bakınca, o büyük lafların arkasında ne kadar çaresizce bir ‘idare etme’ çabası olduğunu görüyorsunuz.
Ortada bir mutabakat var evet, ama bu bir güven anlaşması değil; bu, herkesin cebindeki son kuruşu korumaya çalıştığı bir zorunluluk hali.
Daha dün, İsviçre'de müzakere heyeti masadayken; Trump, Fox ekranlarında ‘boğazı kapatırsanız ülkeniz kalmaz’ diyerek İran’ı tehdit etti. Aslında bir başkandan ziyade, dükkanına zorla giren birini uyaran bir esnaf gibi konuştu. O ‘geçiş ücreti’ meselesi de öyle bir strateji falan değil; düpedüz, ‘burayı ben tutuyorum, bedelini ödeyeceksiniz’ diyen haraç mantığının modern bir versiyonu.
Tahran ise bu gürültüde kendi payına düşen petrolü kurtarmanın derdinde. Bir gün ‘boğazı kapatırım’ diye tehdit savuruyor, ertesi gün ‘petrol yaptırımları hafiflesin’ diye İsviçre masasında dil döküyor. Ghalibaf sosyal medyada ‘ABD tehditlerine güvenmeyiz’ diye racon kesiyor ama aynı anda dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması için imza peşinde koşuyor. Hem ‘kahraman’ olup hem de ‘cüzdanı doldurma’ çabası, bölgenin o klasik, bol çelişkili oyununda İran’ın en zayıf halka olduğunu gösteriyor.
Olay sadece İran ve ABD ile sınırlı değil. Lübnan’da işin rengi çok daha depresif. Hizbullah, hükümetin ABD ile kurduğu o cılız bağı ‘hıyanet’ olarak damgalıyor. Hizbullah’ın ABD ile masaya oturulmasına gösterdiği o öfkeli direnç, Lübnan’ın kendi içindeki o derin çatlağı gün yüzüne çıkarıyor. Bir yanda hayatta kalmaya çalışan bir devlet, diğer yanda ‘direniş’ adı altında kendi stratejisini işleten bir yapı.
Trump’ın ‘Hizbullah ile mücadeleyi Suriye’ye devretme’ fikri ise bambaşka bir fiyasko. Bir terziye ayakkabı tamir ettirmek gibi bir şey bu. Suriye’nin kendi derdi boyunu aşmışken, bir de başkasının savaşını mı üstlenecek? Bu, Trump’ın bölgeyi hala devasa bir ‘ihale dosyası’ gibi gördüğünün kanıtı. ‘Yapamadılar, verin başkasına, o yapsın’ diyor. Sanki orada insanlar değil, sadece haritalar üzerinde yer değiştiren piyonlar varmış gibi.
Ama asıl komedi, İsrail’in Lübnan’daki adeta ‘turistik’ gezisi. Savunma Bakanı Israel Katz, bir elinde harita, diğer elinde ‘meşruluk’ damgasıyla Lübnan’ın güneyini kendi arka bahçesi ilan etti. ‘Tehditleri bertaraf ediyoruz’ diyor. Tabii, yerseniz! İsrail’e göre, bir yere bomba atmak için oranın ‘tehdit’ olması gerekmez o toprağı ‘kalıcı misafirhane’ yapmak istemesi yeterli bir sebep.
Özetle:
Hürmüz’de akan petrol, bu bölgedeki insanların dökülen kanından daha kıymetli olduğu sürece, Ortadoğu’daki trajedi bir ‘tiyatro’ olarak devam edecek. İsrail, kendi ‘meşruiyetini’ uydurduğu bahanelerle genişletiyor; Trump, bölgeyi kendi gişe memurlarının olduğu bir otobana çeviriyor; İran ise ‘onur’ ile ‘ekonomi’ arasında ip cambazlığı yapıyor.
Herkes, elindeki kartları masaya vura vura bir yere varmaya çalışıyor ama aslında herkes aynı bataklığın içinde debeleniyor. Petrol akıyor diye seviniyoruz ama aslında o petrol, kimin ne kadar daha uzun süre hayatta kalacağını belirleyen bir yaşam destek ünitesinden farksız. Esasında yalnızca o siyah altına göre rol kesiliyor.
Hürmüz kapandı mı, açıldı mı diye bakarken; asıl unutulan, o boğazın iki tarafında da artık bir şeylerin eskisi gibi devam edemeyeceği gerçeği. Herkes birbirine ‘ülkeni bitiririm’ diye bağırıyor ama unuttukları bir şey var ki; masayı devirirlerse masanın üzerindeki o petrolle birlikte kendilerinin de yanacağı..
Şimdilik bir mola var. Ama o mola, barıştan değil; herkesin bir sonraki hamle için nefesini tutmasından kaynaklı.
Ne diyelim;
Siyah altına göbekten bağlı dünya için yarın ola hayrola!
Ayşegül Akyüz Yahşi
#hürmüzboğazı #petrol #ayşegülakyüzyahşi #ABD #İran #israil #lübnan #hizbullah
Yorumlar
0Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.